روشهاي اندازه گیري سرمایه فکري://پایان نامه درباره سرمایه فکری

طبقه بندي روشهاي اندازه گیري سرمایه فکري:

در یک تقسیم بندي کلی روشهاي اندازه گیري سرمایه فکري به چهار طبقه کلی تقسیم بندي می شوند.

1-11-2-2) طبقه اول: روش هاي سرمایه فکري مستقیم

1-1-11-2-2) مزایای روش هاي سرمایه فکري مستقیم:

مزایای مدل های مستقیم سرمایه ی فکری، بیشتر معطوف به این مسئله است که این مدل ها قادرند تا تصویر جامع تری از شرایط جاری و کارآیی سازمان نسبت به مدل های با رویکرد های متمایل به مسایل مالی عرضه دارند و در هر سطح سازمانی قابلیت کاربردی دارند . سنجه های این مدل ها ، بیشتر به واقعیت نزدیک بوده ، از این رو گزارش های حاصل از این مدل ها بسیار سریعتر و دقیق تر از گزارش های حاصل از سنجه های مالی خالص ، عمل می کنند . از آن جایی که در این مدل ها ، به طور عمومی احتیاجی به سنجش مسایل مالی نیست، در سازمان های غیر انتفاعی و سازمان های دولتی و همچنین برای اهداف اجتماعی و محیطی بسیار کاربرد پذیر تر هستند.(وطنی،1389 )

2-1-11-2-2) معایب روش هاي سرمایه فکري مستقیم:

معایب این مدل ها ، نهفته دراین موضوع است که سنجه ها در این روش به شدت وابسته به قراین بوده و بایستی مطابق مشخصات هر سازمان، برای آن سازمان طراحی گردند. از این رو در مواقعی که سنجش گران  علاقه به مقایسه دو یا چند سازمان دارند، مشکلاتی بروز می نماید. از سویی دیگر، از آنجایی که این مدل ها به طور عمومی جدید هستند، به راحتی توسط مدیران محافظه کار پذیرفته نمی شوند. چرا که این مدیران عادت دارند همه ی مسایل را از دریچه ی مفاهیم مالی خالص مورد توجه قرار دهند. اما نکته ی مهم تر، این موضوع است که مانند هر مدل همه جانبه نگری، این مدل ها نیز دامنه ی وسیع از داده ها را تولید می کنند ،که به طور طبیعی تجزیه  و تحلیل این حجم از داده ها و ایجاد ارتباط میان آنها، بخشی از دشواری های مرتبط با این مدل ها به حساب می آید. در مورد مدل های تجسمی نیز می توان وضعیتی مشابه با مدل های کارت امتیازی حاکم است. این مدل ها به طور معمول به ترسیم شکلی تجسمی از فرآبندهای مرتبط با منابع نامشهود سازمان و سرمایه ی فکری با توابع هدف، در بررسی کمک می کنند. این مدل ها به طور عمومی مدل هایی گروه محور بوده و بر پایه ی تصمیم گیری و خرد جمعی پیرامون جزئیات آن عمل می شود. تصویر نهایی حاصل ازاین مدل ها به شناسایی منابع درگیر و حیاتی، نقاط با ربسک بالا، و تهدیدها و فرصته ای پیش روی فرآیندهای ایجاد ارزش در سازمان از دریچه ی سرمایه ی فکری کمک می کند. در ادامه ی  بحث، تمامی مدل های سنجش سرمایه ی فکری معرفی شده و مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

  1. حسابداري و هزينه گذاري منابع انساني – راجر هرمانسون
  2. مدل اظهارنامه منابع انساني – گاي استفان آهونن
  3. ارزشگذاري حقوق انحصار معنوي بر مبناي ميزان ارجاع – نيک بونتيس
  4. مدل کارگزار فناوري – آني بروکينگ
  5. حسابداري آينده – هامفري نش
  6. ارزشگذاري جامع – فيليپ مک پيرسون
  7. ايجاد ارزش فراگير – رود اندرسون و راب مک لين
  8. ارزشگذاري دارايي فکري – پاتريک سوليوان
  9. مدل نمايه ي ارزش – دنيل اندريسن و رنه تيسن
  10. رويه ي مالي سنجش دارايي هاي نامشهود – ايرنارودوف و فيليپ ليارت(همان منبع)

 

 

 

 

2-11-2-2) طبقه دوم: روش هاي سرمایه گذاري بازار

به لحاظ تاریخی نخستین تلاش هایی که به نوعی با مدل های سنجش سرمایه ی فکری نیز مرتبط گشته ، مربوط به نیمه ی دوم قرن گذشته است. امروزه در طبقه بندی مدل های مرتبط با سنجش سرمایه ی فکری، مدل سنجش عملکرد اثربخش یا کیوی تابین، به عنوان نخستین مدل شناخته شده در این حوزه ، جزء مبتنی بر  سرمایه ی بازار در نظر گرفته می شود. همانطور که گفته شد، مدل های مبتنی بر سرمایه ی بازار، به طور عمومی با هدف نمایش ارزش مالی سرمایه ی فکری و به منظور مقایسه و الگوگیری شرکت ها در گستره ی یک صنعت بخصوص قابل استفاده می باشند. اما از آنجایی که این مدل ها امکان عرضه ی اطلاعات جزنگر نسبت به مولفه های سرمایه ی فکری را ایجاد نمی کنند، و از قبل بکارگیری این مدل ها نمی توان ارزش مالی مولفه ای در سرمایه ی فکری را مورد محاسبه قرار داد. از سوی دیگر، این مدل ها به سبب وجود رویکرد منحصراً متمرکز پولی، برای اتخاذ رویکردهای کلی نگر اجتماعی- اقتصادی و توسعه ی انسانی چندان مناسب به نظر نمی رسند.

  1. مقايسه ي ارزش بازاري و ارزش دفتري – توماس استوارت
  2. کيوي توبين – توبين
  3. برگه متوازن نامحسوس – کارل اريک سويبي
  4. مدل عملکردي شرکت دانش پايه (نوکورپ) – کن استندفيلد(همان منبع)

 

3-11-2-2) طبقه سوم: روش هاي بازگشت روي دارایی ها

این روشها متوسط درآمد قبل از کسر مالیات شرکت را در یک دوره مشخص محاسبه نموده و آنرا بر متو سط ارزش دارایی هاي فیزیکی در همان دوره تقسیم می کنند . روش ارزش افزوده اقتصادي و ارزش نامشهود محاسبه شده با این ویژگی هستند و به این طبقه تعلق دارند.

  1. ارزش افزوده اقتصادي – بنت استوارت
  2. ارزش نامشهود محاسبه شده – توماس استوارت
  3. تعيين ضريب ارزش افزوده فکري – آنته پاليک
  4. محاسبه ي درآمد سرمايه ي دانشي – باروخ لو(همان منبع)

 

 

 

4-11-2-2) طبقه چهارم: روش هاي کارت امتیازي

در این روشها اجزاء مختلف دارایی هاي نامشهود یا سرمایه فکري شناسایی  شده و براي آنها شاخص هاي تهیه شده در کارت هاي امتیازي گزارش می شوند و یا اینکه در نمودارها به نمایش در می آیند . روشهاي کارت ارزیابی متوازن، جهت یابی اسکاندیا، کنترل دارایی نامشهود، نتایج امتیازي زنجیره ارزش متعلق به این طبقه هستند.

  1. کارت امتيازي متوازن – روبروت کاپلان و ديويد نورتون
  2. محاسبات کل نگر – گروه رامبل
  3. نشانگر اسکانديا – ليف ادوينسون و ميشل ملون
  4. پايش دارايي هاي نامشهود – کارل اريک سويبي
  5. شاخص سرمايه ي فکري – يوهان روس و همکاران
  6. شاخص ايجاد ارزش – گآف با اوم و همکارانش
  7. چرخه ي مميزي دانش– برنارد مار و جيوواني اسکيما
  8. تابلوي زنجيره ي ارزش –  بارخ لو
  9. سازمان همکاري و توسعه اقتصادي – سازمان همکاري و توسعه اقتصادي
  10. طبقه بندي سرمايه ي فکري – ليف ادوينسون
  11. ارزشگذاري پويا سرمايه ي فکري – احمد بونفور
  12. سنجش و حسابداري سرمايه ي فکري (مجيک) – کميسيون اروپا
  13. هوش تجاري – اگيل سندويک

شاخص سرمايه ي فکري ملي  – نيک بونتي(همان منبع)